Халқ виждони      Бош саҳифа

ДЕВОР ЭМАС, КЎПРИК ҚУРАЙЛИК

— Ҳой, қўшнижон, эрталабдан буён эшигингизга мўралайман, кошки бир соянгиз кўринса. Тинчликми ўзи?

ДЕВОР ЭМАС, КЎПРИК ҚУРАЙЛИК

— Ҳа, айланай, бозорга тушиб келдим. Биласиз-ку, бу рўзғорнинг оғзи ташисанг ҳам тўлмайди. Ўзингиз яхшимисиз, суякларингиз енгилми, бола-чақалар дурустми? Келинг, айланай, чойга, набираларни ҳам чақиринг, бозордан қанд-қурс олиб келганман...

Қишлоққа борсам, қишлоқ одамларининг қулоғимга узоқ вақт чалинмаган «айланай», «ўргилай» каби ўзларидек содда, қулоққа мойдек ёқадиган сўзларидан кайфиятим кўтарилади. Ўзлигимни топгандек бўламан. Беихтиёр шаҳар муҳити, ундаги одамлар билан таққослайман.

Қишлоқда қўни-қўшнилар бир-бири билан қариндошдан ҳам яқин бўлишади. Тўйу маъракалар қўшниларсиз ўтмайди. Қиз узатмоқчи ёки ўғил уйлантирмоқчи бўлиб тўй бошлаб қўйган киши, тўй олди, албатта, маҳалладаги ёши улуғ отахону онахонлардан маслаҳат олишади, ёшларга эса тўйда қилиниши керак бўлган хизматлар тақсимланади. Бутун қишлоқ тўйнинг кўнгилдагидек ўтишига ҳисса қўшади. Отамнинг айтишича, қўшничилик муносабатлари айнан шундай кунларда билинар экан.

Яна бир таҳсинга сазовор жиҳати шундаки, улар ҳеч қачон ўзларини бошқалардан устун ёки паст кўрмайди. Қўшнисининг боласи — унинг ҳам боласи. Кези келганда уни ҳам ўз боласидек ювиб-тараб овқат бериб, қорнини тўйғазади. Ҳеч қачон уйингга бор, дея уни ранжитмайди. Қариси бор уйлардан эса одам қадами узилмайди. Кунда кимдир йўқлаб келади.

Меҳмон кутиш ҳам шаҳарникидан фарқ қилади. Ўша куни, албатта, қўшнилар кечда ҳамма ишни саранжомлаб, йўқлаб чиқишади.

— Қизғониш одати қишлоқликларга бегона, — дейди қўшниларимиздан бири Сарвиноз Тўхтаева. — Кимнингдир боғида бирор мева пишса, қўшнилар ҳам худди ўзининг боғи каби бола-бақраси билан бемалол олиб еяверишади. Бунинг учун эгасидан сўраш шарт эмас. Чунки қўшнилар ўртасида «сеники-меники» деган нарса йўқ. Шаҳарда эса тутум бироз бошқача, кўчада пишганлари ер билан битта бўлиб ётса ҳам, ҳаддинг сиғиб бир дона ололмайсан. Уларнинг ҳузурини ер, машиналарнинг баллонлари кўради. Мана шундай исрофгарчиликка ҳамма кўз юмиб ўтиб кетаверади, негадир.

Агар шаҳарда бир кун нонсиз қолиб кетсангиз ёки уйингизга меҳмон келиб қолганда овқат қилишга ёғингиз бўлмаса, қўшнингиздан чиқиб сўролмайсиз. Чунки қўшнингиз сиз билан ёки сиз қўшнингиз билан нари борса, салом-алик қилгансиз, холос. Қишлоқда эса ҳафталаб унсиз, ёғсиз  ёки бир тийинсиз қолиб кетиш фожиа эмас. Сабаби, бемалол суяна оладиган қўшниларингиз бўлади. Шундай вазиятларда ёнингиздаги қўшнингизнинг узоқдаги қариндошингиздан яқин эканига ишонч ҳосил қилгандек бўласиз.

— Болалигимда кечқурунлари дастурхон атрофида ўтирсак, кечки таомни қўшнимизнинг олиб чиққан овқатини ейиш билан бошлардик, — дейди ­Холмурод бобо Чориев. — Оиламиз катта эмасми, ҳар биримизга бир қошиқдан тегарди. Бунинг номини биз ҳамсоя товоқ дердик. Унга кўра, ён қўшнилар тансиқ таом қилганда бир-бирига олиб чиқишарди. Ҳамсоя товоқни бўшатгандан сўнг онам ўзи қилган овқатни сузарди. Ҳамсоямизнинг бўшаган товоғи бизнинг уйда палов ёки бирор бир мазалироқ таом бўлган куни қайтарилар эди. Шу бир коса овқат қўшниларнинг бир-бири билан янада яқинлашишига сабаб бўлган.

Қишлоқдаги уйларга эътибор берганмисиз? Дарвозали уйни санасангиз, бармоғингиз ортиб қолади. Борлари ҳам ланг очиқ туради. Қўшниларни бир кўча ёки бир томорқа ер ажратиб туради, холос. Баланд-баланд деворлар ўрнига мевали, серсоя дарахтлар икки қўшнининг ўртасидаги чегара ҳисобланади.

Шаҳарларда эса бироз бошқача. Уйлар девор-у панжаралар билан ўралган, буни қарангки, баъзи бир хонадонларга ўрнатилган видеокамераларни кўриб, бу ўзи уйми ёки… деб ўйлаб қоласан. Улар нимадан бунча қўрқишади? Наҳотки, одамлар ўртасидаги ишонч кўприги шунчалар ачинарли ҳолатга келиб қолган бўлса?

 — Бугун аксарият одамлар кўприк қуриш ўрнига деворлар қуришмоқда, — дейди кўпни кўрган Хайрулло бобо Ғафуров. — Бунинг сабаби ўша кимсалардаги нафснинг ҳаддан ташқари аланга олиб кетаётганида. Улар фақат ўзим бўлсам, деб қолган. Ҳамма дунё топиш дарди билан ёнмоқда. Мана шу нарса уларнинг кўзларини кўр қилиб, ҳатто ўзларининг ён қўшнисига нисбатан ишончи қолмаяпти. Улар ҳаммадан ҳадиксирайди.

Атрофи тўрт девор билан ўралган бундай салобатли, кўркам уйларни биринчи марта кўрган қишлоқ кишиси йўқки, шундай уйда яшашни ҳавас қилмаса. Лекин бу уйнинг дарвозасидан ҳатлаб ўтиб, икки ёки уч кун яшаса, албатта, ўзининг кенг даласи-ю, меҳрибон қишлоқдошларини соғинади. Чунки бу тўрт деворда бировнинг биров билан иши йўқ. Дарвозадан кирган одам куппа-кундуз куни ҳам, албатта, эшикни қулфлаб юради. Бу уйнинг деворлари-ю, темир дарвозалари меҳр-у муҳаббатнинг киришига йўл қўймаётгандек.

 Жавҳар ТУРСУНОВА




Ўхшаш мақолалар

«ОММАВИЙ МАДАНИЯТ»ГА ЭНГ КАТТА ТЎСИҚ

«ОММАВИЙ МАДАНИЯТ»ГА ЭНГ КАТТА ТЎСИҚ

🕔15:08, 16.02.2018 ✔7

ёхуд китобхонликни маҳалладан бошласак…

Ҳар биримиз фарзандимизни гўдаклигиданоқ турли хавф-хатардан асраб-авайлаб ўстирамиз. Аммо бола улғая боргани сайин, унга ­эътиборимиз бироз камаяди.

Батафсил
БОШҚА  ДАРГОҲДА  ЯШАШНИ  ИСТАЁТГАН  БОЛАЛАР

БОШҚА  ДАРГОҲДА  ЯШАШНИ  ИСТАЁТГАН  БОЛАЛАР

🕔15:07, 16.02.2018 ✔4

Бу муаммога сиз қандай қарайсиз?

«Болалигимда ота-онам тез-тез жанжаллашарди. Отам кунда-кунора уйга маст ҳолда келар, онам билан гап талашиб, унга қўл кўтарарди.

Батафсил
ПУШАЙМОНГА ЎРИН ҚОЛМАСИН

ПУШАЙМОНГА ЎРИН ҚОЛМАСИН

🕔10:53, 09.02.2018 ✔27

Бунинг учун ҳар биримиз масъулмиз

«Жиноятнинг катта-кичиги бўлмас экан. Мен ҳам ўзим билмай қўл уриб қўйган ишимнинг пушаймонини ҳалигача тортиб келяпман.

Батафсил
Ҳаммасино кўриш

Сонларни танлаш

Пайшанба, 29-Декабр  
52 51 50 49 48 47 46
45 44 43 42 41 40 39
38 37 36 35 34 33 32
31 30 29 28 27 26 25
24 23 22 21 20 19 18
17 16

Ҳаммасини кўриш 

Кўп ўқилганлар

  • «ОММАВИЙ МАДАНИЯТ»ГА ЭНГ КАТТА ТЎСИҚ

    «ОММАВИЙ МАДАНИЯТ»ГА ЭНГ КАТТА ТЎСИҚ

    ёхуд китобхонликни маҳалладан бошласак…

    Ҳар биримиз фарзандимизни гўдаклигиданоқ турли хавф-хатардан асраб-авайлаб ўстирамиз. Аммо бола улғая боргани сайин, унга ­эътиборимиз бироз камаяди.

    ✔ 7    🕔 15:08, 16.02.2018
  • БОШҚА  ДАРГОҲДА  ЯШАШНИ  ИСТАЁТГАН  БОЛАЛАР

    БОШҚА  ДАРГОҲДА  ЯШАШНИ  ИСТАЁТГАН  БОЛАЛАР

    Бу муаммога сиз қандай қарайсиз?

    «Болалигимда ота-онам тез-тез жанжаллашарди. Отам кунда-кунора уйга маст ҳолда келар, онам билан гап талашиб, унга қўл кўтарарди.

    ✔ 4    🕔 15:07, 16.02.2018
  • ПУШАЙМОНГА ЎРИН ҚОЛМАСИН

    ПУШАЙМОНГА ЎРИН ҚОЛМАСИН

    Бунинг учун ҳар биримиз масъулмиз

    «Жиноятнинг катта-кичиги бўлмас экан. Мен ҳам ўзим билмай қўл уриб қўйган ишимнинг пушаймонини ҳалигача тортиб келяпман.

    ✔ 27    🕔 10:53, 09.02.2018
  • ЭПЛИ КЕЛИН

    ЭПЛИ КЕЛИН

    Келин бўлганимга кўп бўлмади. Янги хонадон, янги одамлар, янгича ҳаёт тарзижуда қизиқ бўлар экан. Айниқса, ­оилада ёши улуғ инсонларнинг борлиги ушбу хонадонга ўзгача файз бағишларкан.

    ✔ 41    🕔 14:35, 01.02.2018
  • КИМНИ АЛДАЯПМИЗ ЎЗИ?

    КИМНИ АЛДАЯПМИЗ ЎЗИ?

    Яна тўй дабдабасидан тўймаётганлар ҳақида

    Газетамизнинг шу йил 14 декабрдаги 50-сонида Маҳмудхўжа Беҳбудий бобомизнинг 1915 йили «Ойина» журналида чоп этилган «Бизни кемиргувчи иллатлар» мақоласи қайта нашр этилган эди. Мақолани ўқиб, тўй ва маросимлар билан боғлиқ муаммолар орадан юз йилдан зиёд вақт ўтса ҳам ҳали-ҳамон ўз ечимини топмаётгани кўпчиликни ташвишга солди. Ушбу мақола хоразмлик энг фаол, жамоатчиликка танилган, эл-юрт ҳурматини қозонган инсонларнинг қизғин муҳокамасига сабаб бўлди. Бу масала бугун ҳам долзарб бўлиб қолаётганини кўпчилик афсус билан таъкидлади. Шундай фикр-мулоҳазалардан айримларини сизнинг ҳукмингизга ҳавола қиламиз.    

    ✔ 125    🕔 11:59, 21.12.2017
Ҳаммасини кўриш 

Фойдали манбаалар