Спорт      Бош саҳифа

ТАКТИКАНИНГ «ИШ БЕРИШИ» КИМГА БОҒЛИҚ?

Одатда спортчи ёки жамоа мусобақада ютқазса, «тактика панд берди» деймиз. Ёки кўпинча «мураббий нотўғри тактика танлаган» деб, уни танқид қиламиз. Лекин ҳамма вақт ҳам айб мураббийда бўлавермайди.

ТАКТИКАНИНГ «ИШ БЕРИШИ» КИМГА БОҒЛИҚ?

Тактика ўзи нима? Бунда спортчи унинг самарали ишлаши учун нималарга эътибор бериши керак?

Тактика — бу спорт курашини олиб бориш санъати дегани. Бунда ютуққа эришиш учун спортчидан мураббий кўрсатмалари асосида барча куч ва имкониятини тўғри сарфлаши талаб этилади. Олдиндан белгиланган режа бўйича ва тезлик билан ҳал қилиниши лозим вазифаларга кўра, ташқи муҳитнинг доимий, ўзгарувчан шароитида ишлатиладиган техника тактиканинг асосий воситаси ҳисобланади.

Тактик маҳорат барча спорт турлари учун зарур. У айниқса, вазиятни бирданига англаб олиш, рақибни яхши ҳис этиш ҳамда бой тажрибадан тез фойдаланишни талаб этадиган спорт ўйинларида аҳамиятли. Муайян режа ва курашнинг ҳар бир дақиқасини тушуниш асосида турли усуллар, ҳаракатларни қўллашда спортчининг руҳий, жисмоний ва техник қобилиятидан самарали фойдаланишда тактика керак бўлади.

Умуман тактика — маҳорат, белгиланган режани амалга оширишни таъминлайдиган яхши билим, кўникма ва малакага асосланади. Спорт тактикаси уч шаклда намоён бўлади. Булар асосан:

— шахсий кураш: рақибнинг бевосита қаршилиги (йўлакчаси белгиланмаган жойларда югуриш, велосипед пойгаси, спортча юриш, чанғи ва ҳоказо) ва унинг нисбий таъсири билан (йўлакларда югуриш, гимнастика, сузиш, қайиқ бошқариш, фигурали учиш кабилар);

— икки кишининг кураши: рақибнинг бевосита (бокс, қиличбозлик, дзюдо, кураш) ҳамда билвосита қаршилиги таъсирида (теннис, стол тенниси, бадминтон, шахмат);

— жамоавий мусобақалар: рақибнинг бевосита (баскетбол, футбол, қўл тўпи, хоккей) ва билвосита таъсири билан (волейбол, эстафетали югуриш, бадиий гимнастика бўйича жамоавий мусобақалар).

Спортчи ҳаракатининг тактик муаммоси ёки спорт тили билан айтганда, спорт мусобақаси тактикаси, табиийки, беллашув пайтида намоён бўлади. Бунда энг яхши натижага эришишда турнир олдидан ва у бевосита ўтказилаётган вақтда амалга ошириладиган чора-тадбирлар режаси тушунилади.

Тактик фаолият биргина мураббий гарданига тушмайди. Бу комплекс машғулотлар мажмуаси бўлиб, у спортчининг техник малакаси, жисмоний қобилиятининг ривожланиш даражаси, иродавий фазилатлари, реакция тезлиги ва бошқаларни ҳам ўз ичига олади. Тактик ҳаракатнинг уч фазаси мавжуд. Айтиш керакки, мана шу компонентларни ўз вақтида бажара оладиган спортчи муваффақиятга эришади.

 Биринчидан, мусобақа давомидаги вазиятни теран англаш ва таҳлил қилиш. Иккинчидан, махсус тактик вазифани хаёлан ҳал этиш. Ва ниҳоят, уни амалда тўлалигича бажариш. Буларнинг барини идрок қилиш қобилияти спортчининг кўриш ҳажми ва доираси, кўриш орқали ҳаракатни баҳолаш, техник малаканинг ривожланиш даражаси, фикрлаш жараёнининг сифати, билим ва тажрибасига бевосита боғлиқ.

Унутманг, тактик вазифа аввало, хаёлан, кейин эса амалий ҳал этилади. Спортчи нима қилиш кераклигини оний фурсатларда белгилаши, билим, малака ва қобилиятини баҳолай олиши керак. Шу боис, айрим спортчиларда мусобақа вазиятини идрок ва таҳлил қилишда ушбу фазилатлар етишмаслиги сабабли, мантиқий фикрлашга боғлиқ бўлган тактик вазифаларни уддалашда қийинчилик туғдиради. Шунинг учун айниқса, жамоавий спорт турларида хаёлий машқларни ҳам кўпроқ бажариш амалда яхши самара беради.

Муҳиддин ТОЛИБЖОНОВ

 тайёрлади.




Ўхшаш мақолалар

КАРАТЭ — КУЧНИ КЎРСАТИШ ЭМАС

КАРАТЭ — КУЧНИ КЎРСАТИШ ЭМАС

🕔16:18, 17.05.2018 ✔73

Мағлубиятни ҳис этмасдан ғалаба қилиб бўлмайди

Татами устида туриб, рақибига дўстона таъзим билан бошланувчи каратэ рақибларнинг бир-бирига ўзаро ҳурматда бўлиши билан бошқа спорт турларидан ажралиб туради.

Батафсил
СУЗИШ: КИМГА ФОЙДА, КИМГА ЗАРАР

СУЗИШ: КИМГА ФОЙДА, КИМГА ЗАРАР

🕔14:49, 19.04.2018 ✔140

Сузиш — инсонга завқ бағишлаши билан бирга, саломатликка фойдаси бемисл бўлган машғулот ва спорт туридир. Бироқ у билан шуғулланишнинг ўзига яраша қоидалари ҳам бор.

Батафсил
ОИЛАВИЙ МУСОБАҚА: ШАРТЛАРИ ҚИЗИҚ

ОИЛАВИЙ МУСОБАҚА: ШАРТЛАРИ ҚИЗИҚ

🕔17:17, 15.03.2018 ✔234

Муҳташам спорт залидаги мусобақани кузатиб, аввалига ҳайрон бўлдик. Сабаби, мусобақалашаётганлар орасида қирқ ёшли эркак ва аёлдан тортиб, етти ёшли болаларгача бор. Энг қизиғи, уларнинг биронтаси спортчига ўхшамайди. Лекин бир-бирини қўллаб-қувватламоқда, ғалаба сари ишонч билан бирга ҳаракат қилмоқда.

Батафсил
Ҳаммасино кўриш

Сонларни танлаш

Пайшанба, 29-Декабр  
52 51 50 49 48 47 46
45 44 43 42 41 40 39
38 37 36 35 34 33 32
31 30 29 28 27 26 25
24 23 22 21 20 19 18
17 16

Ҳаммасини кўриш 

Кўп ўқилганлар

  • КАРАТЭ — КУЧНИ КЎРСАТИШ ЭМАС

    КАРАТЭ — КУЧНИ КЎРСАТИШ ЭМАС

    Мағлубиятни ҳис этмасдан ғалаба қилиб бўлмайди

    Татами устида туриб, рақибига дўстона таъзим билан бошланувчи каратэ рақибларнинг бир-бирига ўзаро ҳурматда бўлиши билан бошқа спорт турларидан ажралиб туради.

    ✔ 73    🕔 16:18, 17.05.2018
  • СУЗИШ: КИМГА ФОЙДА, КИМГА ЗАРАР

    СУЗИШ: КИМГА ФОЙДА, КИМГА ЗАРАР

    Сузиш — инсонга завқ бағишлаши билан бирга, саломатликка фойдаси бемисл бўлган машғулот ва спорт туридир. Бироқ у билан шуғулланишнинг ўзига яраша қоидалари ҳам бор.

    ✔ 140    🕔 14:49, 19.04.2018
  • ОИЛАВИЙ МУСОБАҚА: ШАРТЛАРИ ҚИЗИҚ

    ОИЛАВИЙ МУСОБАҚА: ШАРТЛАРИ ҚИЗИҚ

    Муҳташам спорт залидаги мусобақани кузатиб, аввалига ҳайрон бўлдик. Сабаби, мусобақалашаётганлар орасида қирқ ёшли эркак ва аёлдан тортиб, етти ёшли болаларгача бор. Энг қизиғи, уларнинг биронтаси спортчига ўхшамайди. Лекин бир-бирини қўллаб-қувватламоқда, ғалаба сари ишонч билан бирга ҳаракат қилмоқда.

    ✔ 234    🕔 17:17, 15.03.2018
  • Магнус КАРЛСЕН:  «МЕН ҲЕЧ КИМГА ТАН БЕРМАГАНМАН»

    Магнус КАРЛСЕН:  «МЕН ҲЕЧ КИМГА ТАН БЕРМАГАНМАН»

    Шахмат бўйича ўн олтинчи, ушбу ўйин тарихида эса учта йўналиш (классик, рапид ва блиц)да биринчи жаҳон чемпиони ҳисобланган норвегиялик 27 ёшли Магнус Карлсен мана, тўрт йилдирки, ақл муҳорабасида ўзига тенг келадиган рақиб йўқлигини исботлаб келмоқда.

    ✔ 313    🕔 17:46, 01.03.2018
  • ЖАМОАВИЙ СПОРТ ТУРЛАРИДАН ОЛИМПИАДАГА БОРАМИЗ…МИ?

    ЖАМОАВИЙ СПОРТ ТУРЛАРИДАН ОЛИМПИАДАГА БОРАМИЗ…МИ?

    2016 йилги Рио олимпиадасида спортчиларимиз қандай ютуқларга эришгани ҳамманинг ёдида бўлса керак. Айниқса, боксчиларимизнинг мисли кўрилмаган натижасидан дунё ҳамжамияти ҳам лол қолди.

    ✔ 305    🕔 10:43, 09.02.2018
Ҳаммасини кўриш 

Фойдали манбаалар