Туризм      Бош саҳифа

Қайноқ чўлдаги муздек сув

Юртимиздаги меъморий обидалару ноёб ёдгорликлар аждодларимизнинг буюк ақл-тафаккурга, чуқур билимга эга бўлганидан далолат. Ана шундай обидалардан бири Навоий вилояти Кармана тумани ҳудудида, халқаро аэропорт­нинг шундоқ ёнида, Самарқанд ва Бухорони боғловчи катта йўл бўйидаги сардобадир.

Қайноқ чўлдаги  муздек сув

Сардобанинг ўзи нима? Сув танқис бўлган ҳудудларда уни тўплаш ва муздай ҳолда сақлаш учун айлана деворли, юқори қисми аъло сифатли пишиқ ғишт ва ганчдан гумбаз шаклида махсус қурилган, атрофида сув кирадиган тешиклари бўлган ҳовуз. Шунингдек, сардобанинг «Совуқ сув» маъносини (форс-тожикча «сард» — «совуқ», «об» — «сув») англатувчи талқини ҳам мавжуд.

Ўнинчи асрда бунёд этилган мазкур иншоот шу ердаги Работи Малик карвонсаройи билан бирга ривожланиб келди. Карвонсаройнинг ўзи Бухоро ҳукмдори Шамсулмулк Носир ибн Иброҳим даврида (1068-1080) барпо этилган. Карвонсарой ҳамда сардобага ишлатилган қурилиш материаллари бир хил. Бу сардоба ҳам айнан ўша даврларда қурилганидан дарак беради. Ўтган вақт ичида иншоот бир неча бор таъмирланган.

Сардобанинг қурилиши, тузилиши ҳар қандай кишини ҳайратга солмай қўймайди. Деворининг қалинлиги 1,5 метр, диаметри 12 метр. Баландлиги сув остидан гумбази туйнугигача 18 метр. Сифатли, гилли пишган ғиштдан қурилган. Яна бир эътиборли томони — ён туйнуклар. Иншоотнинг цилиндр қисми тугаб, гумбаз бошланиши билан тўрт томонидан эни 1,1 метр, баландлиги 1,5 метр бўлган тўйнуклар қолдирилган. Ушбу тўйнуклар муҳим вазифани бажарган, албатта. Ичидаги сув ифлос бўлмаслиги учун атрофи девор билан ўралган.

Қишда қор-ёмғир сувлари кўмир ва туя жуни орқали тозаланиб (фильтрланиб), секинлик билан сардоба ичига йиғилган. Сувнинг яхши ва муздай сақланиши ҳамда сизот сувлар аралашиб кетмаслиги учун ҳовуз ганчли юмалоқ ғиштлар билан қопланган. Сув буғланишини камайтириш мақсадида ҳовузнинг усти ёпилган. Ғиштлар устидан саксовул кўмири тўшалиб, уч қават туя жунидан тайёрланган кигиз ташланган. Бунда саксовул кўмири ва кигиз сувни турли зарарли тузлару бактериялардан тозаловчи фильтр вазифасини бажарган. Ганч, пишган ғишт ва унинг тагига солинган мол териси сувнинг ерга шимилиб кетиши олдини олган. Маълумотларда келтирилишича, битта сардоба беш-етти йил давомида қурилган экан. Сардоба ёнида қоровулхона бўлган ва қаттиқ қўриқланган.

 

Улуғбек ЖУМАЕВ




Ўхшаш мақолалар

Айдаркўл — Қизилқум денгизи

Айдаркўл — Қизилқум денгизи

🕔09:07, 21.12.2018 ✔53

Ўтган аср бошларида  «Катта тузли кўл», «Тузкон», деган номлар билан юритиб келинган Айдаркўлни бугунги кунда кўпчилик Қизилқум денгизи дея таърифлайди.

Батафсил
«Гуноҳкор» касб эгалари

«Гуноҳкор» касб эгалари

🕔17:26, 13.12.2018 ✔77

Этнограф Г.П.Снесарев Хоразм воҳасининг ўтмиши ҳақида ёзаркан, бу хусусда шундай дейди:

Батафсил
Шоҳруҳия қалъаси

Шоҳруҳия қалъаси

🕔17:26, 13.12.2018 ✔73

Яланглик. Дўнглик. Сукунат. Тубсиз ўйловларга ғарқ бўлганча Шоҳруҳия қалъаси харобалари жойлашган манзилда узоқ вақт туриб қолишингиз аниқ​​​​​​​

Батафсил
Ҳаммасино кўриш

Сонларни танлаш

Пайшанба, 29-Декабр  
52 51 50 49 48 47 46
45 44 43 42 41 40 39
38 37 36 35 34 33 32
31 30 29 28 27 26 25
24 23 22 21 20 19 18
17 16

Ҳаммасини кўриш 

Кўп ўқилганлар

  • Айдаркўл — Қизилқум денгизи

    Айдаркўл — Қизилқум денгизи

    Ўтган аср бошларида  «Катта тузли кўл», «Тузкон», деган номлар билан юритиб келинган Айдаркўлни бугунги кунда кўпчилик Қизилқум денгизи дея таърифлайди.

    ✔ 53    🕔 09:07, 21.12.2018
  • «Гуноҳкор» касб эгалари

    «Гуноҳкор» касб эгалари

    Этнограф Г.П.Снесарев Хоразм воҳасининг ўтмиши ҳақида ёзаркан, бу хусусда шундай дейди:

    ✔ 77    🕔 17:26, 13.12.2018
  • Шоҳруҳия қалъаси

    Шоҳруҳия қалъаси

    Яланглик. Дўнглик. Сукунат. Тубсиз ўйловларга ғарқ бўлганча Шоҳруҳия қалъаси харобалари жойлашган манзилда узоқ вақт туриб қолишингиз аниқ​​​​​​​

    ✔ 73    🕔 17:26, 13.12.2018
  • Ҳаётбоши чўққисидан ҳаёт бошланар

    Ҳаётбоши чўққисидан ҳаёт бошланар

    Нурота тоғ тизмаларидаги Ҳаётбоши чўққисида бўлган кишини дастлабки ондаёқ мафтункорлик туйғуси қамраб олади. Шунда чўққига бошингни қўйиб, минг йиллар нари-берисидаги тошларнинг оҳу нидосини  берилиб тинглагинг келади.

    ✔ 97    🕔 17:37, 06.12.2018
  • Қўқондаги хон ўрдаси

    Қўқондаги хон ўрдаси

    Аксар миноралар тепасига лайлаклар ин қурган. Қизиғи, улар иссиқ ўлкаларга учиб кетмай, шу ерда қишлар экан. Бунинг сирини биласизми?

    ✔ 112    🕔 16:03, 29.11.2018
Ҳаммасини кўриш 

Фойдали манбаалар