Китоб бу — мўъжиза      Бош саҳифа

Талабанинг «иқрорнома»си

Устоз нега айнан биринчи дарсдан Лев Толстойни таништирди, ўқишга ўргатди, вазифа қилиб берди?..

Талабанинг «иқрорнома»си

Тўрт йил деганда талаба бўлдим. Бунинг ҳаяжони қанча бўлса, масъулияти ҳам шунча.

Дарс бошланди. Жадвал бўйича биринчи дарс — адабиёт. Бироз кўнглим хотиржам тортди. Сабаби, негадир шу дарсда ўзимни эркин сезаман. Ўқитувчи ҳаммамиз билан бирма-бир танишди. Нимага қизиқишимизу қайси фанни ёқтиришимизни обдан суриштирди. Дарс охирлаб қолганда Лев Толстойнинг «Иқрорнома» асарини ўқишни ва ўз «иқрорнома»мизни ёзиб келишни вазифа қилиб берди. Биринчи кундан китоб ўқиш экан-да, деб ҳали бир-биримизни яхши таниб улгурмаган бўлсак-да, муҳокама қила кетдик.

Хайрият, ҳажми кичик экан. Тезда ўқиб бўламан дея уйга йўл олдим.

Муаллиф асарида ўзининг ҳаётини бор бўй-басти билан тасвирлаган. Ҳеч кимдан қўрққан эмас, уялган ҳам эмас. Ҳаётдаги барча чигалликлар, адолатсизлик, такаббурлик, имонсизлик фақат унинг ҳаётида содир бўлаётгандек кўринади. Толстой хотираларни ёзишга уринаркан, ўша давр эшигидан ўтишга ҳам ҳаракат қилади.

«…Манфаатпарастлик, шуҳратпарастлик ҳокимиятпарастлик, шаҳвоният, мутакаббирлик, ғазаб, интиқом — буларнинг ҳаммаси ҳурматга сазовор эди. Бу ҳисларга берилганимда мен катта одамларга ўхшаб қолардим ва мендан  мамнун эканликларини ҳис қилардим…»

Ёзувчининг биргина шу жумласи ўтмишда ҳам, бугун ҳам айримлар ниқобсиз юра олмасликларига ишора эмасмикан?!

«Иқрорнома»да Шарқ масалидан бири келтирилади. Муаллифнинг ёзишича, сайёҳ саҳрода бир йиртқичга дуч келади. Ундан қутулиш мақсадида сувсиз қудуққа сакрайди. Қудуқ тубида эса уни аждаҳо кутарди. Сайёҳ нима қиларини билмай қудуқ ёриғидан ўсиб чиққан бутага осилади. Пастда аждаҳо, юқорида йиртқич. Бутани эса атрофидан бири қора, бири оқ сичқон кемира бошлабди. Сайёҳ муқаррар ўлишини билиб, бута баргидан томчилаб турган асални ялашга ҳаракат қилади.

Муаллиф ўзини худди ўша сайёҳ каби ночор ҳис қилади. Бу дунё қийинчиликларга, азоб уқубатга, зулмга тўла эканини айтади.

Ушбу масалдаги сайёҳ ҳақиқатан ҳам чорасиз аҳволдаги инсон. Аммо унда кичик бўлса-да, умид пайдо бўлди — буталар. Бироқ куну тун дея таърифланган сичқонлар чорасиз қолган инсоннинг бор умидини бута билан бирга кемириб ташлади.

Шуларни ўқир эканман, бир нарсага иқрор бўлдимки, ҳаёт бешафқат, у кутиб турмайди. Аммо омон қолишинг ёки ҳалок бўлишинг ҳам ўз қўлингда. Ваҳоланки,  яшаб турган ҳар бир инсонга умид ва иккинчи имконият албатта берилади.

Асарни охиригача ўқимай ўз «иқрорнома»мни ёза бошладим. Гап аввалида бошлаганим тўрт йил ўқишга киролмаганим сабаби ҳам ўзимда эканини англадим. Ҳар гал китоб ўқиш баҳонасида ҳамма ишлардан озод қилиниб, китоб ўқирдим, аммо туб маъносини, мағзини чақиб кўришга бирор марта ҳаракат қилмаган эканман. Ҳар гал «йиқилганимда» эса буни омадсизликка йўйдим, худди менда омад деган нарсанинг ўзи йўқ. Омадим бўлганда биринчи, иккинчи, қўйинки, учинчи йил ўқишга кирар эдим, деб ўзимга таскин берардим. Ҳеч билимим камлигидан ёки мавзуни яхши ўзлаштирмаганимдан эканини тан олгим келмасди…

Ушбу асарни ўқиган киши албатта ўз иқрорномасига қўл уради.

Нега айнан устозимиз биринчи дарсдан Лев Толстойни таништирди, ўқишга ўргатди, вазифа қилиб берди?..

Кейинроқ катта курслар билан суҳбатлашганимизда устоз улардан ҳам илк дарсида «иқрорнома» олган экан. У бу усули билан талабалар ҳақида илк таассуротга эга бўлар, бизнинг  ички оламимиз, кечинмаларимиз,  ҳаёт ҳақидаги фикрларимиз ҳақида маълумот олар экан. Устозимиз биргина асар орқали бутун бир синфдаги талабаларни билиши у кишининг нафақат ўқитувчи, балки яхши психолог эканидан бўлса керак.

 

Камола СОБИТЖОНОВА,

ЎзМУ журналистика факультети талабаси




Ўхшаш мақолалар

миллион  нусхали  китоб

миллион нусхали китоб

🕔11:43, 26.04.2019 ✔53

нега бизда чиқмаяпти?

Бундан ўттиз йиллар муқаддам китоб чоп қилиш билан фақат Тошкентда фаолият юритган нашриётлар шуғулланар эди. 

Батафсил
Ҳаёт ва ўлим чегараси

Ҳаёт ва ўлим чегараси

🕔11:42, 26.04.2019 ✔58

Сўнгги йилларда ёзувчи Тоғай Муроднинг «Бу дунёда ўлиб бўлмайди» романи гўё асарнинг янги тўлқини каби ўқувчилар ҳаяжонига сабаб бўлмоқда.

Батафсил
Тарбия санъати

Тарбия санъати

🕔12:48, 25.03.2019 ✔109

Суҳбат орасида бир дўстимга:
— Қирқ кунлик чақалоқни тарбиясига олишини ўтиниб, аллома ҳузурига олиб борган ота-она ҳақидаги машҳур ривоят ёдингиздадир?..

Батафсил
Ҳаммасино кўриш

Сонларни танлаш

Пайшанба, 29-Декабр  
52 51 50 49 48 47 46
45 44 43 42 41 40 39
38 37 36 35 34 33 32
31 30 29 28 27 26 25
24 23 22 21 20 19 18
17 16

Ҳаммасини кўриш 

Кўп ўқилганлар

  • миллион  нусхали  китоб

    миллион нусхали китоб

    нега бизда чиқмаяпти?

    Бундан ўттиз йиллар муқаддам китоб чоп қилиш билан фақат Тошкентда фаолият юритган нашриётлар шуғулланар эди. 

    ✔ 53    🕔 11:43, 26.04.2019
  • Ҳаёт ва ўлим чегараси

    Ҳаёт ва ўлим чегараси

    Сўнгги йилларда ёзувчи Тоғай Муроднинг «Бу дунёда ўлиб бўлмайди» романи гўё асарнинг янги тўлқини каби ўқувчилар ҳаяжонига сабаб бўлмоқда.

    ✔ 58    🕔 11:42, 26.04.2019
  • Тарбия санъати

    Тарбия санъати

    Суҳбат орасида бир дўстимга:
    — Қирқ кунлик чақалоқни тарбиясига олишини ўтиниб, аллома ҳузурига олиб борган ота-она ҳақидаги машҳур ривоят ёдингиздадир?..

    ✔ 109    🕔 12:48, 25.03.2019
  • Ўзлигини излаётган одам

    Ўзлигини излаётган одам

    ёхуд вақт ҳеч кимни кутиб турмайди

    «Вақт таъсирини ўтказмайдиган нарсанинг ўзи қолмапти. Ҳатто асл мол ҳам унинг қошида ожиз экан… 
     

    ✔ 191    🕔 14:18, 01.03.2019
  • Ахлоқ мажмуаси

    Ахлоқ мажмуаси

    Ўтмишда ўтган адибларнинг аксари бадиий асарлар билан бирга ахлоққа доир рисолалар ҳам битган. 

    ✔ 192    🕔 21:24, 13.02.2019
Ҳаммасини кўриш 

Фойдали манбаалар