Аниқ саволга аниқ жавоб      Бош саҳифа

Муаммолар ечимига янгича ёндашув

Қонунчиликда шундай бир атама бор: медиация. Бу сўзни кўпчилик эшитган бўлса керак, аммо унинг маъносини билмайди.

Медиация бу — икки томон ўртасида юзага келган баҳс, низоларни ҳал этишнинг муқобил технологияси. Уни учинчи нейтрал томон, можарога манфаатдор бўлмаган шахс — медиатор тартибга солади.

Таъкидлаш керакки, мамлакатимиз конунчилигида ушбу амалиёт бор. Ўзбекистон Республикасининг «Медиация тўғрисида»ги қонуни 2018 йилнинг 12 июнида Қонунчилик палатаси томонидан қабул қилиниб, Сенат маъқуллаган. Мазкур ҳужжат медиация соҳасидаги муносабатларни тартибга солади. Медиация фуқароларнинг ҳуқуқий муносабатларидаги баҳс-мунозараларда, индивидуал меҳнат мунозаралари ва оиладаги ҳуқуқий масалаларга нисбатан қўлланади. Қонун 2019 йил 1 январдан кучга киради.

Тарихга назар солсак, медиация Вавилон, Қадимий Греция ва Қадимий Римда қўлланиб келинганини кўриш мумкин. Рим ҳуқуқида Юстиниан кодексидан бошлаб (милоддан аввалги VI аср) баҳс-мунозараларни ҳал қилиш учун воситачилик тан олинган. Медиация технологияси, асосан, савдода қўлланилган. Римликлар баҳс-мунозараларни ҳал қилувчи мутахассисларни «medium» (воситачи) сўзи билан ифодалаган. Воситачиларга алоҳида ҳурмат билан муносабатда бўлишган. Уларни доҳийлар ва руҳонийлар билан бир қаторга қўйишган. Замонавий тушунчаларда медиация XX асрнинг иккинчи ярмида АҚШ, Австралия ва Буюк Британияда ривожлана бошлаган. Европада медиаторлар оилавий мунозараларни ҳал қилишга жалб қилинган.

Бизнинг «Медиация тўғрисида»ги қонун 4 боб, 34 моддадан иборат. У умумий қоидаларни, медиация иштирокчилари ҳамда уларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятларини, медиацияни қўллаш, медиация тартиб-тамойилини амалга ошириш ҳамда якунловчи қоидаларни ўз ичига олган. Қонуннинг амал қилиши фуқаролик ҳуқуқий муносабатларидан, жумладан, тадбиркорлик фаолиятини амалга ошириш, якка меҳнат ва оилавий ҳуқуқий муносабатлардан келиб чиқадиган низоларга, медиация қўллаш билан боғлиқ муносабатларга нисбатан, агар қонунда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, татбиқ этилади.

Демак, медиация — келиб чиққан низони тарафлар ўзаро мақбул қарорга эришиши учун уларнинг ихтиёрий розилиги асосида медиатор кўмагида ҳал қилиш усулига эга. Медиатор — медиацияни амалга ошириш учун тарафлар томонидан жалб этиладиган шахс. Медиатив келишув медиацияни қўллаш натижасида медиация тарафлари томонидан эришилган келишувдир.

Медиация тартиб-тамойилини амалга ошириш тўғрисидаги келишув бу тарафларнинг тузилган пайтдан эътиборан медиация тартиб-тамойили амалга ошириладиган келишув каби тушунчани ифодалайди. Қонуннинг асосий принциплари — медиация махфийлик, ихтиёрийлик, тарафларнинг ҳамкорлиги ва тенг ҳуқуқлилиги, медиаторнинг мустақиллиги ва холислиги принциплари асосида амалга оширилади.

Медиация шакли суддан ташқари тартибда, баҳс-мунозарани суд тартибида кўриб чиқиш жараёнида, суднинг қарор чиқариш учун зални тарк этишидан олдин, агар гап Ҳакамлик суди ҳақида кетаётган бўлса ҳам худди шу тарзда кечади. Медиацияда иштирок этиш факти айбга иқрор бўлишнинг исботи ҳисобланмайди. Медиация тарафлари ўз ўрталарида тузилган медиатив келишувни унда назарда тутилган тартибда ва муддатларда бажариши шарт.

Энди медиациянинг ижобий ва салбий томонлари хусусида тўхталсак. Бунда жараён мутлақо ихтиёрий ва келишув асосида бўлади. Томонлар воситачи ёрдамида барчасининг «плюс» ва «минус»ларини ўйлаб кўриш имконига эга бўлади. Сиз ўзингиз истаган натижага суд оворагарчиликларисиз эришишингиз мумкин. Мазкур технология деярли салбий жиҳатга эга эмас.

 

Бахтиёр ШЕРАЛИЕВ,

Тошкент шаҳар Миробод туман адлия бўлими бошлиғи




Ўхшаш мақолалар

Истеъмолга яроқсиз маҳсулот қаердан кириб келмоқда?

Истеъмолга яроқсиз маҳсулот қаердан кириб келмоқда?

🕔11:42, 19.04.2019 ✔14

Биргина ўтган йилнинг ўзида сертификатлаштириш органлари томонидан жами 148,8 миллиард сўмлик маҳаллий ва импорт қилинаётган маҳсулотлар истеъмолга яроқсиз деб топилибди.

Батафсил
Аниқ тўхтамга келиш вақти-соати аллақачон етиб келган

Аниқ тўхтамга келиш вақти-соати аллақачон етиб келган

🕔11:44, 05.04.2019 ✔59

Атоқли болалар адиби, Ўзбекистон халқ ёзувчиси Худойберди Тўхтабоевнинг «Сеҳрли қалпоқча» китоби асосида суратга олинган бадиий фильм персонажларидан бири — кекса онахон асарнинг асосий қаҳрамони Ҳошимжон Рўзиевга мурожаат этиб, «Сайилгоҳ» кўчасининг номи «хорижий» (лотин имлосида) ёзилгани боис, уни ўқий олмаётганини (!) айтиб, боладан ёрдам беришни сўрайди.
Беихтиёр ўйга толасан киши. Фильм ижодкорлари «Тилимизни, аниқроғи, кирилл алифбосини ўз ҳолига қўйинглар», деган ўринли бир фикрга шаъма қилишмаганмикин?!

Батафсил
Мукаммал алифбо зарурати

Мукаммал алифбо зарурати

🕔11:42, 05.04.2019 ✔47

«Оила даврасида» газетасининг 2019 йилдаги 4-сонида берилган «Лотин алифбосининг келажаги йўқ», мақоласини ўқиб, унга мен ҳам ўз муносабатимни билдирмоқчиман.

Батафсил
Ҳаммасино кўриш

Сонларни танлаш

Пайшанба, 29-Декабр  
52 51 50 49 48 47 46
45 44 43 42 41 40 39
38 37 36 35 34 33 32
31 30 29 28 27 26 25
24 23 22 21 20 19 18
17 16

Ҳаммасини кўриш 

Кўп ўқилганлар

  • Истеъмолга яроқсиз маҳсулот қаердан кириб келмоқда?

    Истеъмолга яроқсиз маҳсулот қаердан кириб келмоқда?

    Биргина ўтган йилнинг ўзида сертификатлаштириш органлари томонидан жами 148,8 миллиард сўмлик маҳаллий ва импорт қилинаётган маҳсулотлар истеъмолга яроқсиз деб топилибди.

    ✔ 14    🕔 11:42, 19.04.2019
  • Аниқ тўхтамга келиш вақти-соати аллақачон етиб келган

    Аниқ тўхтамга келиш вақти-соати аллақачон етиб келган

    Атоқли болалар адиби, Ўзбекистон халқ ёзувчиси Худойберди Тўхтабоевнинг «Сеҳрли қалпоқча» китоби асосида суратга олинган бадиий фильм персонажларидан бири — кекса онахон асарнинг асосий қаҳрамони Ҳошимжон Рўзиевга мурожаат этиб, «Сайилгоҳ» кўчасининг номи «хорижий» (лотин имлосида) ёзилгани боис, уни ўқий олмаётганини (!) айтиб, боладан ёрдам беришни сўрайди.
    Беихтиёр ўйга толасан киши. Фильм ижодкорлари «Тилимизни, аниқроғи, кирилл алифбосини ўз ҳолига қўйинглар», деган ўринли бир фикрга шаъма қилишмаганмикин?!

    ✔ 59    🕔 11:44, 05.04.2019
  • Мукаммал алифбо зарурати

    Мукаммал алифбо зарурати

    «Оила даврасида» газетасининг 2019 йилдаги 4-сонида берилган «Лотин алифбосининг келажаги йўқ», мақоласини ўқиб, унга мен ҳам ўз муносабатимни билдирмоқчиман.

    ✔ 47    🕔 11:42, 05.04.2019
  • Ёзишда ҳам, ўқишда ҳам  хатолар кўп

    Ёзишда ҳам, ўқишда ҳам хатолар кўп

    Мен «Оила даврасида» газетасининг доимий ўқувчисиман. Унинг ҳар бир сонини қолдирмай ўқиб бораман. Мана бугунги, яъни 2019 йил 7 март кунида босмадан чиққан 9-сони ҳам қўлимда.
     

    ✔ 53    🕔 11:42, 05.04.2019
  • Нархлар нега арзонлашмаяпти?

    Нархлар нега арзонлашмаяпти?

    Дорихоналарда нархларнинг баландлиги, бир хил дори баҳосининг катта тафовути — буларнинг ҳаммаси аҳолининг ҳақли эътирозига сабаб бўлмоқда.

    ✔ 148    🕔 14:17, 01.03.2019
Ҳаммасини кўриш 

Фойдали манбаалар