Олтинчи туйғу      Бош саҳифа

ЎСМИРЛИК ДАВРИ муаммолари

Балоғат ёши — жисмоний ҳолат жадаллашуви, психосоциал ривожланиш ва организмда юз берувчи турли хил ўзгаришларни ўз ичига олган давр. Бу қиз болаларда 10 ёш, ўғил болаларда 12 ёшдан бошланади. Балоғат даврининг тугалланиши катта одамга хос бўлган жисмоний, ақлий, эмоционал хусусиятлар намоён бўлишига боғлиқ.

ЎСМИРЛИК ДАВРИ муаммолари

Ўзига хос даврлар

Эрта давр. Ўспиринларда баданда кечадиган ўзгаришлар билан характерланади. Улар иккиламчи жинсий аъзоларнинг ривожланишини қизиқиш билан кузатадилар. Бу даврда ўспирин ота-онасининг жамиятдаги ўрнига бошқача баҳо бера бошлайди.
Ўрта давр. Бўй чўзилиши максимал тугаганидан сўнг 1,5 йил давом этади, яъни қизларда 13-15, ўғил болаларда 16 ёшгача. Ўспиринларда бу даврда мустақилликка эришиш ҳисси устунлик қилади, ақлий ривожланиш тезлашади, келажак тўғрисида фикр юритиб, ҳар хил режалар туза бошлайди.
Кечки давр. 16-18 ёш. Ўспиринлар бу даврда бўлажак таълим ва иш жойи тўғрисида кўпроқ ўйлай бошлайди. Кўпчилик ўспиринларда ўз ахлоқ кодекслари ва жинсий етукликларига ишонч пайдо бўлади. 

Ақлий ва психосоциал ривожланиш

Ўспиринлик даврида ақлий ва психосоциал ривожланишнинг тезлашуви ўзига хос кечади. Улар ўз ёшларига мос бўлган жисмоний ва эмоционал зарурат билан фарқланади. Ўспирин ёшда касалликка бўлган жавоб реакцияси ҳам ёш болаларникидан фарқ қилмаса-да, уларнинг психик ривожланиш даражаси касалликнинг кечиши ва оқибатига ўз таъсирини кўрсатиши мумкин.

Хулқдаги ўзгаришлар

Тишларни ғижирлатиш (бруксизм) — очиқ намоён қилинмаган ғазаб ёки тушунмовчилик туфайли келиб чиққан таранглик. Ғазабни намоён қилишнинг бошқа йўлини кўрсатиш орқали ўсмирни бу ёмон одатдан чалғитиш мумкин.

Тиббий муаммолар

Балоғат ёшида моддалар алмашинуви, эндокрин безлар ва асаб тизимининг таранглашуви натижасида шартли рефлекслар стабилизацияси қийинлашуви, психоневрозлар ривожланиши кузатилади. Вегетатив нерв тизимида функционал бузилишлари: юрак соҳасида санчиқ, тахикардия.
Жинсий ривожланиш бошланиши билан жинсий аъзолардаги турли нуқсонлар ҳам аниқлана бошлайди: дисменорея, аменорея, гипо ва гипертиреоз, семириш каби салбий ҳолатлар кўриниш беради.

Зарарли одатлар

Катта бармоқни сўриш — катта ёшдаги болаларда бу ривожланмаслик белгиси ҳисобланади ва тишларнинг нотўғри ўсишига олиб келади. Бармоқни сўриш орқали бола унга нисбатан эътибор камайиб кетганини кўрсатади.
Дудуқланиш — бирламчи ва иккиламчи бўлади. Бу стресс ҳолатда конфликтлар ўсмирларда дудуқланиш кучайишига сабаб бўлади.
Мастурбация — жинсий қаноатланиш мақсадида ташқи жинсий аъзоларга тегиниш. Агар ўсмирда бу ҳолатга қизиқиш ва интилиш кучли бўлса, ота-она томонидан назорат йўқлиги ва қарама-қарши жинс билан мулоқотда муаммолар борлигини англатади.

Ўсмирлик давридаги зарарли одатлар кайфияти паст, депрессияга мойил ўсмирларда кўпроқ учрайди. Шунинг учун болада яхши кайфиятни пайдо қилиш, эътиборни кучайтириш билан зарарли одатларни бартараф қилиш мумкин. Айниқса шифокорлар ўсмирлар билан катталардек муомалада бўлиши керак.

Абдуқаҳҳор САМАДОВ,
Тошкент тиббиёт академияси
2-сон болалар касалликлари кафедраси ассистенти




Ўхшаш мақолалар

ТУҒИЛИШДАН ОЛДИНГИ ҲАЁТ

ТУҒИЛИШДАН ОЛДИНГИ ҲАЁТ

🕔09:21, 28.09.2020 ✔1818

ёхуд уч зулмат ичидаги ёруғлик

Оламдаги ҳар бир ҳодиса сабаб ва қонуниятларсиз вужудга келмайди. Аллоҳ таоло табиат ҳодисаларини бир-бири билан мустаҳкам боғланган қонунлар асосида барпо бўлишига боғлиқ қилиб қўйган. Бу қонуниятлар шунчалик дақиқ ва мукаммалки, уларнинг бири издан чиқса, бошқасига таъсир қилмай қолмайди.

Батафсил
ФАРЗАНДИНГИЗ ЧАПАҚАЙМИ?..

ФАРЗАНДИНГИЗ ЧАПАҚАЙМИ?..

🕔09:08, 28.09.2020 ✔1831

«Мажбурий ижро»ни тўхтатинг

Сизга ҳам чап қўлда ёзадиган ёки асосий юмушларни чап қўл орқали бажарадиган инсоннинг ҳаракатлари ғалати туюлганми ҳеч?

Батафсил
УЙДАГИ ЭРТАК ҚАҲРАМОНЛАРИ

УЙДАГИ ЭРТАК ҚАҲРАМОНЛАРИ

🕔09:07, 28.09.2020 ✔1799

Болажонлар ўзлари биладиган эртак қаҳрамонлари ёки ҳайвонларга эга бўлишни ёқтиришади. Моҳир педогог Азиза Жумамуротова бу эҳтиёжнинг ўрнини тўлдиришнинг ажойиб йўлини топди.
 

Батафсил
Ҳаммасино кўриш

Сонларни танлаш

Пайшанба, 29-Декабр  
52 51 50 49 48 47 46
45 44 43 42 41 40 39
38 37 36 35 34 33 32
31 30 29 28 27 26 25
24 23 22 21 20 19 18
17 16

Ҳаммасини кўриш 

Кўп ўқилганлар

  • ТУҒИЛИШДАН ОЛДИНГИ ҲАЁТ

    ТУҒИЛИШДАН ОЛДИНГИ ҲАЁТ

    ёхуд уч зулмат ичидаги ёруғлик

    Оламдаги ҳар бир ҳодиса сабаб ва қонуниятларсиз вужудга келмайди. Аллоҳ таоло табиат ҳодисаларини бир-бири билан мустаҳкам боғланган қонунлар асосида барпо бўлишига боғлиқ қилиб қўйган. Бу қонуниятлар шунчалик дақиқ ва мукаммалки, уларнинг бири издан чиқса, бошқасига таъсир қилмай қолмайди.

    ✔ 1818    🕔 09:21, 28.09.2020
  • ФАРЗАНДИНГИЗ ЧАПАҚАЙМИ?..

    ФАРЗАНДИНГИЗ ЧАПАҚАЙМИ?..

    «Мажбурий ижро»ни тўхтатинг

    Сизга ҳам чап қўлда ёзадиган ёки асосий юмушларни чап қўл орқали бажарадиган инсоннинг ҳаракатлари ғалати туюлганми ҳеч?

    ✔ 1831    🕔 09:08, 28.09.2020
  • УЙДАГИ ЭРТАК ҚАҲРАМОНЛАРИ

    УЙДАГИ ЭРТАК ҚАҲРАМОНЛАРИ

    Болажонлар ўзлари биладиган эртак қаҳрамонлари ёки ҳайвонларга эга бўлишни ёқтиришади. Моҳир педогог Азиза Жумамуротова бу эҳтиёжнинг ўрнини тўлдиришнинг ажойиб йўлини топди.
     

    ✔ 1799    🕔 09:07, 28.09.2020
  • БОЛАЛАРГА СИНГДИРИЛАЁТГАН  ИЛЛАТЛАР ёхуд тарбия  фақат мактабга боғлиқ эмас!

    БОЛАЛАРГА СИНГДИРИЛАЁТГАН ИЛЛАТЛАР ёхуд тарбия фақат мактабга боғлиқ эмас!

    Айрим ёш ота-оналар боланинг фақат индивидуал ривожланиши билан ўралашиб қоладилар. Уларга баъзида ҳайрон қоласан. Фарзандининг чақалоқлигиданоқ ундан «вундеркинд»ни шакллантиришга ҳаракат қилади. Албатта, ҳаммамиз ҳам фарзандимиз кун келиб даромадли касбнинг муваффақиятли эгаси бўлишини хоҳлаймиз. Уларни шундай тарбиялашга интиламиз. Аммо...
     

    ✔ 2117    🕔 13:11, 28.08.2020
  • Ўсмирлик депрессияси

    Ўсмирлик депрессияси

    Ҳайт тарзидан қониқмаслик ва ўзини бахтсиз сезиш қандай оқибатларга олиб келмоқда?

    ✔ 2825    🕔 10:24, 13.03.2020
Ҳаммасини кўриш 

Фойдали манбаалар